دینیمقالات

بررسی نقش تربیتی خانواده نظام تربیت رسمی و عمومی از دیدگاه علم و دین

تاثیر خانواده بر کودک و نقش آن در سازندگی فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و عاطفی بسیار مهم و عظیم است. مساله خانه و نقش او در پرورش کودک و آموزش مبانی زندگی اجتماعی و فرهنگی را نمی توان نادیده گرفت. با وجود همه تاثیرهایی که طفل از جامعه و همبازی ها و معلمان خود می گیرد، لکن بیشتر تحت تاثیر خانواده است. خانواده به عنوان یک محیط طبیعی تربیت، ابعاد مختلف رشد کودک را تحت تاثیر قرار می دهد و پایه گذار سعادت فردی و اجتماعی است. بررسی ها درحوزه دین و علم حاکی از آن است که هم حکومت اسلامی و هم صاحب نظران حوزه های علمی از جمله جامعه شناسان و روانشناسان اجتماعی، تداوم نقش تربیتی خانواده را در نظام تربیت مطرح و ضروری دانسته اند. از این رو عملکرد تربیتی خانواده از موضوعات مهم و حساسی است که با زندگی تمام مردم و سرنوشت آنان ارتباط تنگاتنگ دارد و هرگز نمیتوان آن را در ردیف قضایای ثانویه و دست دوم قرار داد؛ چرا که خانواده هسته نخستین تشکیل جامعه به شمار می رود. در این مقاله در مورد نقش تربیتی خانواده در نظام تربیت سخن گفته شده است.

ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﺮﺑﯿﺖ، اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ رﺷﺪ ﮐﻮدك را ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ و ﭘﺎﯾﻪﮔﺬار ﺳﻌﺎدت ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ. ﻋﻠﯽرﻏﻢ ﻧﻘﺶ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺗﺮﺑﯿﺖ، در ﺣﻮزه ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ اﯾﻦ ﻧﻘﺶ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎﯾﯽ رو ﺑﺮوﺳﺖ. ﻫﺪف ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺮرﺳﯽ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ ﮐﻪ آﯾﺎ ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در دورهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ؛ اﮔﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺜﺒﺖ اﺳﺖ ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز اﯾﻦ اﯾﻔﺎي ﻧﻘﺶ ﯾﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﺣﺪ و ﺣﺪود و دﺳﺘﺎوردﻫﺎي آن ﮐﺪام اﺳﺖ؟ اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ از ﻧﻮع ﮐﯿﻔﯽ اﺳﺖ. دادهﻫﺎي اﺳﻨﺎدي ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎ درﺣﻮزه دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ ﺣﺎﮐﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻢ ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ و ﻫﻢ ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان ﺣﻮزه ﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ از ﺟﻤﻠﻪ رواﻧﺸﻨﺎﺳﺎن و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن و رواﻧﺸﻨﺎﺳﺎن اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده را در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻄﺮح و ﺿﺮوري داﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ. ﻫﺮ دو ﺣﻮزه، ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز اﯾﻦ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ را “اﻋﺘﻤﺎد” و ﺣﺪ و ﺣﺪود آن را “ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري” و “اﺟﺮا” و دﺳﺘﺎوردﻫﺎي آن را ” ﮐﻨﺘﺮل ﺳﻠﻄﻪ ﻧﺎﻣﺤﺪود دوﻟﺖ ﺑﺮ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ”، “ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻧﻤﻮدن ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد”، “ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺣﺲ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ “، “ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺷﺪن ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪي ﺧﺎﻧﻮاده” ﻧﺎم ﺑﺮده اﻧﺪ.

ﺑﺮرﺳﯽ آﯾﺎت در ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﺤﺮﯾﻢ6/، ﻃﻪ2/، ﻣﺮﯾﻢ55/، ﻟﻘﻤﺎن17/و13، ﻫﻮد44/ و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر رواﯾﺎت ﻣﻌﺼﻮﻣﯿﻦ(ع) از ﻗﺒﯿﻞ ﺷﻌﯿﺮي، 1382ق، ﺷـﻌﺒﻪ اﻟﺤﺮاﻧـﯽ، 1404 ق، آﻣﺪي ﺗﻤﯿﻤﯽ، 1407ق، ﺣﺮﻋﺎﻣﻠﯽ، ﺑـﯽ ﺗـﺎ 201:، ﻧﻬـﺞ اﻟﺒﻼﻏـﻪ، ﺧﻄﺒـﻪ 84 و ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺎﻟـﮏ اﺷـﺘﺮ، وزﯾـﺮي، 209 :1384 ﺣـﺎﮐﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ در دﯾـﻦ ﻣﺒـﯿﻦ اﺳـﻼم، ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ و ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻧﻬﺎد ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ و ﺷﺎﮐﻠﻪ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ وي را ﺳﺎﻣﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ و از روﺷﻦ ﺗﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮه ﮔﺎه ﻫﺎي رﺣﻤﺖ و ﻣﻮدت اﺳﺖ. ﮐـﻪ ﺑـﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت و رواﺑﻂ وﯾﮋه ﻋﺎﻃﻔﯽ، ﭘﺎﯾﺪار ﺗﺮﯾﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮات روﺣﯽ، اﺧﻼﻗـﯽ و رﻓﺘـﺎري را در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ اﻧﺴﺎن ﺑﺮ ﺟﺎي ﻣﯽ ﮔﺬارد.

ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه از زاوﯾـﻪ دﯾـﺪ رواﻧﺸﻨﺎﺳـﺎن (آﯾﺰﻧﺒـﺮگ و ﻟﻮﺳـﻮﯾﺎ1، (1997 و

ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن (ﺑﮑﺮ و اﭘﺴـﺘﯿﻦ1، 1993؛ ﻫﻨﺪرﺳـﻮن و ﺑـﺮﻻ2، 1994، وﯾﻨﺴـﻨﺖ و ﺗـﺎم3،

(2000 و رواﻧﺸﻨﺎﺳـﺎن اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ (ﺑـﺮاون و ﻓﺮاﻧﺴـﯿﺲ4، (1993 ﻧﯿـﺰ ﺣـﺎﮐﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﺤﯿﻄﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻓﻀﺎ و رواﺑﻂ و ﻣﻨﺎﺳـﺒﺎت ﺧـﻮد ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﺪ. ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ در اﯾﻦ ﻣﺤﯿﻂ، ﺑﻮﯾﮋه ﻋﻮاﻣﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ و ﺑﺨﺼﻮص واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺴـﯿﺎر ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار اﺳﺖ و ﺗﺄﺛﯿﺮﭘﺬﯾﺮي ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﮐﻮدك و رواﺑﻂ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺧـﺎﻧﻮاده، اﯾﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﭘﺬﯾﺮي را ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.

ﺑﺮاون و ﻓﺮاﻧﺴﯿﺲ (1993) ﯾﺎدآور ﺷـﺪهاﻧـﺪ ﮐـﻪ ﺗـﺎرﯾﺦ ﺑـﻪ ﻣـﺎ آﻣﻮﺧﺘـﻪ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗﻮاﻧﺎﺗﺮﯾﻦ ﺟﻮاﻣﻊ، آﻧﻬﺎﯾﯽ ﺑﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫـﺎ در آﻧﻬـﺎ ﻗـﻮﯾﺘﺮﯾﻦ ﺑﻨﯿـﺎد و ﺳـﺎزﻣﺎن را داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻘﺸﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ و ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬار در ﺗﺮﺑﯿﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎي آﮔـﺎه ، ﻣﺴـﺌﻮل

  • ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮات و ﺗﺤﻮﻻت ﺷﺘﺎﺑﺎن و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ . در ﻧﻈﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن از ﺟﻤﻠـﻪ ﻫﺮﺑـﺮت ﻣﯿـﺪ (ﺑـﻪ ﻧﻘـﻞ از وﯾﻨﺴـﻨﺖ و ﺗـﺎم ، 2000)

ﺧﺎﻧﻮاده از ﻧﻬﺎدﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اوﻟﯿﻦ ﺷﺎﻟﻮده ﺣﯿﺎت ﺟﻤﻌﯽ ﺑﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﯽ رود

ﻣﻮﺟﺐ اﺳﺘﻤﺮار و ﺑﻘﺎي ﻧﻮع ﺑﺸـﺮ ﻣـﯽﺷـﻮد و وﻇـﺎﯾﻒ ﻣﺘﻌـﺪد ي از ﻗﺒﯿـﻞ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي اﻗﺘﺼﺎدي، ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﺮدن ﻓﺮد را ﺑﺮﻋﻬﺪه دارد. ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻬﺎدي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در اﻧﺘﻘﺎل ارزﺷﻬﺎ، ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎ و ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑـﺮ ﻋﻬـﺪه دارد. در ﻫﻤـﯿﻦ زﻣﯿﻨﻪ دﮐﺮ(2000) 5 ﺧﺎﻧﻮاده را ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻗﺎﻟﺐ ﻣﺮﺟﻊ آدﻣﯿﺎن ﻣﯽ داﻧﺪ و ﯾﺎدآور ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺷﮑﻞ دﻫﯽ ﻧﮕﺮش اﻧﺴـﺎن ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ زﻧـﺪﮔﯽ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ، در ﻫﻨﺠﺎرﻣﻨـﺪ ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﭘﯿﺸـﮕﯿﺮي از ﻣﺸـﮑﻼت و ﮐـﺎﻫﺶ اﻧﺤﺮاﻓـﺎت و آﺳﯿﺒﻬﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻢ و اﺳﺎﺳﯽ اﯾﻔﺎ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ. از اﯾـﻦ روﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻻزم اﺳـﺖ


1 – Becker & Epstein

2 – Henderson & Berla

3 – Vincent & Tom

4 – Brown & Francis

5 – Decker

داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن اﻣﻮر ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑـﺮا ي اﺻ ـﻼح و ﺗﺮﻗـﯽ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑـﻪ ﺳـﺮا غ اﺻـﻼح، ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪ و ﺳﺎﻣﺎﻧﻤﻨﺪ ﮐﺮدن ﻧﻬﺎد ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺮوﻧﺪ و ﺗﻤﺎم ﺳﯿﺎﺳـﺘﻬﺎ و ﺟﻬﺘﮕﯿﺮﯾﻬـﺎ را ﻣﺘﻮﺟـﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ و ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ ﺧﺎﻧﻮاده ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﻧﺴﻠﯽ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﻪ و ﺳﺎﻟﻢ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺷﻮد.

ﻋﻠﯽ رﻏﻢ اﻫﻤﯿﺖ ﻧﻘﺶ ﺧﺎﻧﻮاده در اﻣﺮ ﺗﺮﺑﯿﺖ در ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳـﻼﻣﯽ اﯾـﻦ ﻧﻘـﺶ در ﭼﺎر ﭼﻮب ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺸﻬﺎﯾﯽ ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ. ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ

  • ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﻧﻈﺎﻣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﻪ ﺷـﮑﻞ ﺳـﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺷـﺪه، ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ، ﻋﺎدﻻﻧـﻪ، ﻫﻤﮕـﺎﻧﯽ (ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮاد 6 ﺗﺎ 18 ﺳﺎل ) و اﻟﺰاﻣﯽ در ﺟﻬﺖ ﺗﮑﻮﯾﻦ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﺪاوم ﻫﻮﯾﺖ ﻣﺘﺮﺑﯿﺎن ﺑـﺎ ﺗﺄﮐﯿـﺪ ﺑـﺮ وﺟـﻮه ﻣﺸـﺘﺮك (اﻧﺴـﺎﻧﯽ، اﺳـﻼﻣﯽ و اﯾﺮاﻧـﯽ) ﻫﻮﯾـﺖ، ﺿـﻤﻦ ﻣﻼﺣﻈـﻪ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﻓﺮدي (ﺟﻨﺴﯽ، ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ، ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، دﯾﻨﯽ، ﻣﺬﻫﺒﯽ، ﻗﻮﻣﯽ، ﺑـﻮﻣﯽ

  • ﻣﺤﻠﯽ) اﯾﺸﺎن ﻣﯽ ﭘﺮدازد ﺗﺎ ﻣﺘﺮﺑﯿﺎن ﻣﺮﺗﺒﻪاي از آﻣﺎدﮔﯽ ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﻖ ﺣﯿـﺎت ﻃﯿﺒـﻪ در اﺑﻌﺎد ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن را ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺤﺼﯿﻞ آن ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺮاي ﻋﻤﻮم اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻻزم ﯾﺎ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ اﺳﺖ (ﺻﺎدق زاده ، .(155 :1388

ﺳﺆاﻟﯽ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ از آﻧﺠﺎ ﮐـﻪ در ﺣﮑﻮﻣـﺖ اﺳـﻼﻣﯽ، دوﻟﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﻣﺮﺟﻌﯿﺖ و اﻗﺘﺪار ﻣﺸﺮوع ﺧﻮد را از ﺧﻼﻓـﺖ اﻟﻬـﯽ درﯾﺎﻓـﺖ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ (ﻧﺴـﺎء60/ و 65، ﻣﺎﺋـﺪه75/، ﻋﻠـﻖ3/ و 4، اﻧﻌـﺎم165/، ﺑﻘـﺮه(286/ و ﺑـﺮ ﺣﺴـﺐ اﺻــﻮل ﺷــﺮﯾﻌﺖ، ﻗﺎﻧﻮﻧﮕــﺬاري و ﺑــﺮ ﺷــﻬﺮوﻧﺪان ﺣﮑﻤﺮاﻧــﯽ ﻣــﯽ ﮐﻨــﺪ و در ﻫﺪﻓﮕــﺬاري، ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي، اﺟﺮا، ارزﺷﯿﺎﺑﯽ و اﺻﻼح ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش رﺳﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ اﺻﻠﯽ را ﻋﻬﺪه داراﺳﺖ، آﯾﺎ ﺑﻪ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸـﺎرﮐﺖ) ﺧـﺎﻧﻮاده در ﺣﻮزه ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ؛ اﮔﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺜﺒـﺖ اﺳـﺖ ﺿـﺮورت، ﺣـﺪ و ﺣﺪود و ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز اﯾﻦ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ(ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﭼﯿﺴﺖ و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎ دﺳـﺘﺎوردﻫﺎي آن ﮐـﺪام اﺳﺖ؟

اﻫﻤﯿﺖ و ﺿﺮورت ﻣﻮﺿﻮع

اﻣﺮوزه ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﻮزﯾﻊ ﺳـﺮﯾﻊ و ﻫﻤﮕـﺎﻧﯽ اﻃﻼﻋـﺎت، ﺟﻬـﺎﻧﯽ ﺷـﺪن و از ﺑـﯿﻦ رﻓـﺘﻦ ﻣﺮزﻫﺎي ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ارﺗﺒﺎط، ﻟﺰوم ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻣﺤـﯿﻂ، ﻣﺤـﺪود ﺑـﻮدن ﺑﻮدﺟـﻪ و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ وﺳﻌﺖ و ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ آن، اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﯽ-روﯾﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﻣﺮدم در درﯾﺎﻓﺖ ﺧـﺪﻣﺎت ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ، ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﻻزم و ﺿـﺮوري اﺳـﺖ. ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﻋﻨﺼـﺮ ﺟـﺪاﯾﯽ ﻧﺎﭘـﺬﯾﺮ در ﻓﺮاﯾﻨـﺪ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش اﺳﺖ ﮐﻪ از زﻣﺎﻧﻬﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﺑﺎ ﻓﺮاز و ﻧﺸﯿﺒﻬﺎﯾﯽ اداﻣﻪ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. اﺳﻨﺎد ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ 2000) ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻫﻨﺪرﺳﻮن و ﻣﺎپ1، (2002 ﻧﯿﺰ ﻧﺸﺎن داده اﺳـﺖ ﮐﻪ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮاي ﻣﺤﻘﻖ ﻧﻤﻮدن اﻫﺪاف ﺧﻮد ﺑـﻪ ﺗﻨﻬـﺎﯾﯽ ﻗـﺎدر ﺑـﻪ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺖ. ﺑﺮ اﯾـﻦ اﺳـﺎس ﺗـﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮐﻨﻨـﺪه رﺳـﺎﻟﺖ ﻧﻈـﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺖ.

اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻓﺮد و اﺟﺘﻤﺎع و ﮐﺎرﮐﺮدﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن آن از ﯾﮏ ﺳﻮ و ﺗﺄﺛﯿﺮ دﮔﺮﮔﻮن ﮐﻨﻨﺪه ﺗﺤﻮﻻت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻓﻨﺎوري دﻫﻪﻫﺎي اﺧﯿﺮ ﺑﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎع، اﻧﺪﯾﺸﻪ و رﻓﺘﺎرﻫﺎي اﻧﺴﺎن، ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده را ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽﺳﺎزد. اﯾﻦ دو ﻧﻬﺎد ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺎﻧﻮاده و ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻗﺮار دارد و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻣﺘﺄﺛﺮ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺳﯿﺎﺳﺖ، اﻗﺘﺼﺎد و ﻓﻨﺎوري اﺳﺖ (ﻫﺎرﺑﺮ2، .(2008 ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻌﺎﻣﻞ اﯾﻦ دو ﻧﻬﺎد از دﯾﺮﺑﺎز ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺸﺘﺮك ﺧﺎﻧﻮاده و ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﻋﺪم اﻫﺘﻤﺎم و ﺗﻮﺟﻪ ﻻزم ﺑﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﺳﺒﺐ ﺑﺮوز ﻣﺴﺌﻠﻪﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﺮاي ﻫﺮ دو ﻧﻬﺎد درﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.


1 – Henderson & Mapp
2 – Harber

اﻣﺮوزه در ﻧﻈﺎم ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﻓﺮاد ذي ﻧﻔﻊ ﺑﻮﯾﮋه واﻟﺪﯾﻦ در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﯾﮑﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ دﻣﻮﮐﺮاﺳـﯽ در آﻣـﻮزش و ﭘـﺮورش ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ (اﺳﻠﯿﺘﺮ1، .(2008 ذات آﻣﻮزش و ﭘﺮورش، ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺗﻤـﺎم ﻋﻨﺎﺻـﺮ دﺧﯿـﻞ در ﻓﺮاﯾﻨـﺪ ﯾﺎددﻫﯽ – ﯾﺎدﮔﯿﺮي را ﻃﻠﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. در ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪي اﻧﺪﯾﺸﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮي و ﺷﺮﮐﺖ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮﯾﻬـﺎ ﺳـﺒﺐ رﺷـﺪ و ﺑﺎﻟﻨـﺪﮔﯽ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ، ﺳﯿﺎﺳـﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕـﯽ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و زﻣﯿﻨﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﻖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﻮﯾﺎ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﺑﻨـﺪه را ﻓـﺮاﻫﻢ ﻣـﯽ آورد. از اﯾـﻦ روﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻧﻈﺎﻣﻬﺎي آﻣﻮزش رﺳﻤﯽ ﺟﻬﺎﻧﯽ در ﺳﺮاﺳﺮ دﻧﯿﺎ درﺻ ﺪدﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ اﻣﮑﺎن ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ را در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزﻧﺪ.

اﮔﺮ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﯾﺎ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در ﻧﻈـﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺤﻘﻖ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺑﺎﻟﻨﺪه ﮔﺮدد؛ اﮔﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰﯾﻬﺎ و ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬارﯾﻬﺎ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ اﺻﻮل

  • ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮد ﺑﺘﺪرﯾﺞ راه ﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﮐﺸﻒ ﻣﯽ ﺷﻮد؛ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﻌﻀﻼت ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﮐـﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫـﺪ ﯾﺎﻓـﺖ؛ ﻧﯿﺮوﻫـﺎي اﻧﺴـﺎﻧﯽ ﻋﻈـﯿﻢ ﻧﻬﻔﺘـﻪ در ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑـﻮﯾﮋه در دﺳـﺘﮕﺎه آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻓﻌﺎل و ﺑﺎﻟﻨﺪه ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و در راﺳﺘﺎي ﭼﻨـﯿﻦ ﻓﺮاﯾﻨـﺪي ﺗﺤـﻮﻻت آﻣﻮزﺷﯽ ﯾﮑﯽ ﭘﺲ از دﯾﮕﺮي اﯾﺠﺎد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.

 

ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻧﺪﯾﺸﻪ و ﺿﺮورت ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳـﻤﯽ

    • ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮاي دﺳﺖ اﻧﺪرﮐﺎران و ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاران روﺷﻦ ﮔﺮدد و آﻧﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺎورﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﯾﮑﯽ از ﺿـﺮورﺗﻬﺎي “ﺗﻮﺳـﻌﻪ” در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ، ﺑﺴﯿﺎري از “ﻧﺎﺷﺪﻧﯽ ﻫﺎ” “ﺷﺪﻧﯽ” ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻬـﻢ ﭼﯿـﺰي ﻧﯿﺴـﺖ ﮐـﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺤﺮان ﻣﻄﺮح ﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ و ﺑـﻪ ﺗﺒـﻊ آن ﺗﻮﺳـﻌﻪ آﻣـﻮزش و ﭘـﺮورش ذات ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻮﯾﺎﻧﻪ دارد و در ﻫﺮ زﻣﺎن و ﻫﺮ ﻣﮑﺎن ﺗﺤﻘـﻖ ﺗﻌﻠـﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿـﺖ واﻗﻌـﯽ ﺑـﺪون ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد (ﻗﺎﺳـﻤﯽ ﭘﻮﯾـﺎ، .(1377 ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘـﻪ درﺻـﺪد ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ اﻣﮑﺎن ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ را ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزﻧﺪ.


      1 – Sleeter

      اﻫﺪاف ﭘﮋوﻫﺶ

      ﺑﺮرﺳﯽ دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸـﺎرﮐﺖ) ﺧـﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

      ﺑﺮرﺳﯽ ﺣﺪ و ﺣﺪود ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

      ﺑﺮرﺳﯽ دﺳـﺘﺎوردﻫﺎي ﺗـﺪاوم ﻧﻘـﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ (ﻣﺸـﺎرﮐﺖ) ﺧـﺎﻧﻮاده در ﻧﻈـﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

      روش ﭘﮋوﻫﺶ

      ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻫﺪاف ﯾﺎد ﺷﺪه از روش “ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ” اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﮐﻮﻣﺒﺰ و داﻧﯿﻞ(1991)1 روش ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ در ﭘﯽ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮح واﺿﺢ و ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﻫﺮ ﻣﻔﻬﻮم و ﯾﺎ ﻣﻮﺿﻮع اراﺋﻪ ﮐﻨﺪ. ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺟﺎﻣﻌﯽ از دﯾﺪﮔﺎه اﺳﻼم ﯾﻌﻨﯽ آﯾﺎت و رواﯾﺎت و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي رواﻧﺸﻨﺎﺳﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن و رواﻧﺸﻨﺎﺳﺎن اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ اﺳﻼم و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده، ﺿﺮورت، ﺣﺪ و ﺣﺪود، ﭘﯿﺶ


1 – Combs & Daniel

ﻧﯿﺎز، و دﺳﺘﺎوردﻫﺎي آن اراﺋﻪ ﺷﻮد از ﺷﯿﻮه “اﺳﻨﺎدي” ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺑﺮرﺳﯽ دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸـﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

ﺑﺮرﺳﯽ آﯾﺎت ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر رواﯾﺎت ﻣﻌﺼـﻮﻣﯿﻦ(ع) ﺣـﺎﮐﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ، ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﻮرد ﺧﻄﺎب ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﺎرﮔﺎه اﻟﻬﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﻮد در ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺣﻞ زﻧـﺪﮔﯽ ﭘﺎﺳـﺨﮕﻮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ. ﺧـﺎﻧﻮاده ﻧﻤـﯽﺗﻮاﻧـﺪ از ﺧﻮد ﺳﻠﺐ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﮐﻨﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﺸﺎرﮐﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ در ﺻﻮرت ﺿﻌﻒ دوﻟﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ، ﻣﺴـﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﻌﻠـﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮔﯿﺮد. ﻫﻤـﯿﻦ ﻃـﻮر ﻣﺎﻫﯿـﺖ ﺗﺸـﮑﯿﮑﯽ ﺧﻼﻓـﺖ اﻗﺘﻀـﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪﮐﻪ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﮑﻮﯾﻨﯽ ﻧﻘـﺶ ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﮐﻨﻨـﺪه و اﺳﺎﺳـﯽ در ﺗﺮﺑﯿـﺖ ﻓﺮزﻧـﺪان داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. در ﻓﻘﻪ اﺳﻼﻣﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺑﺮ ﺧﺎﻧﻮاده ﺗﮑﻠﯿﻒ اﺳﺖ؛ زﯾـﺮا ﻣﻮﺟـﺐ ﺟﻠﺐ ﻣﺼﺎﻟﺢ و دﻓﻊ زﯾﺎن ﮐﻮدك ﻣﯽﺷﻮد (ﻋﻠﻢ اﻟﻬﺪي، .(294 :1386 ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾـﻦ دوﻟﺖ ﻧﯿﺰ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺷﻮد و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ او را ﮐـﺎﻫﺶ دﻫﺪ .

ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﺧـﺎﻧﻮاده را در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻄـﺮح ﮐـﺮده اﺳـﺖ. ﻋﻤـﻮم اﺳـﻨﺎد و ﮐﻨﻮاﻧﺴـﯿﻮﻧﻬﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢ وﻇـﺎﯾﻒ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ ﻣﯿـﺎن دوﻟـﺖ و واﻟـﺪﯾﻦ ﺗﺄﮐﯿـﺪ ﮐـﺮده اﻧـﺪ. اﺳـﻨﺎد ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ﮐﻨﻮاﻧﺴﯿﻮﻧﻬﺎي ﺣﻘﻮﻗﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش، وﻇﯿﻔﻪ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿـﺖ را ﺑﺮﺣﺴﺐ اﻫﺪاف آﻣﻮزش و ﭘﺮورش، ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻣﺸﺘﺮك واﻟﺪﯾﻦ و دوﻟﺖ داﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ. در ﺑﻨﺪ 3 ﻣـﺎده 26 اﻋﻼﻣﯿـﻪ ﺟﻬـﺎﻧﯽ ﺣﻘـﻮق ﺑﺸـﺮ(1948) 1آﻣـﺪه اﺳـﺖ: ﺣـﻖ ﺗﻘـﺪم در


1 – Universal Declaration of Human Rights

اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع آﻣﻮزش ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺎ واﻟﺪﯾﻦ اﺳﺖ.

ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ در ﻣﺎده 2 ﭘﺮوﺗﮑﻞ اﻟﺤﺎﻗﯽ ﮐﻨﻮاﻧﺴﯿﻮن اروﭘﺎﯾﯽ ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﺣﻘـﻮق ﺑﺸـﺮ و آزادﯾﻬﺎي ﺑﻨﯿﺎﻧﯽ(1952) 1 آﻣﺪه اﺳﺖ: دوﻟﺘﻬﺎ در راﺳﺘﺎي اﻋﻤﺎل اﺧﺘﯿﺎراﺗﺸﺎن در ارﺗﺒـﺎط ﺑـﺎ ﺗﻌﻠـﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿـﺖ، ﻻزم اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﺣـﻖ واﻟـﺪﯾﻦ در ﻣﻌـﯿﻦ ﮐـﺮدن ﺗﻌﻠـﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿـﺖ و آﻣﻮزﺷﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻋﺘﻘﺎدات ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻓﻠﺴﻔﯽ آﻧﻬﺎﺳﺖ، اﺣﺘﺮام ﮔﺬارﻧﺪ .

ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ در ﺑﻨﺪ اﻟﻒ ﻣﺎده ﻫﻔﺖ اﻋﻼﻣﯿﻪ اﺳﻼﻣﯽ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ اﺳﻼﻣﯽ (1990) ﻣﻘﺮر ﺷﺪه اﺳﺖ: “ﻫﺮ ﮐﻮدﮐﯽ از ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻮﻟﺪ، ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﺮ ﮔﺮدن واﻟﺪﯾﻦ، ﺟﺎﻣﻌﻪ و دوﻟـﺖ در ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ و ﺗﺮﺑﯿﺖ و ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪﯾﻬﺎي ﻣﺎدي و ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ و ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ ﺧـﻮد دارد .ﺑﻨـﺪ ب ﻫﻤﺎن ﻣﺎده در اداﻣﻪ ﻣﯽ اﻓﺰاﯾﺪ: “واﻟـﺪﯾﻦ و ﮐﺴـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ از ﻧﻈـﺮ ﻗـﺎﻧﻮن ﺷـﺮع ﺑـﻪ ﻣﻨﺰﻟـﻪ واﻟﺪﯾﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺣﻖ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻓﺮزﻧـﺪان ﺧـﻮد را دارﻧـﺪ.آﻧـﺎن ﺑﺎﯾـﺪ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ را ﺑﺮﮔﺰﯾﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ و آﯾﻨﺪه را در ﭘﺮﺗﻮ ارزﺷﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ و اﺣﮑﺎم ﺷﺮﻋﯽ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﺪ.

ﮐﻨﻮاﻧﺴﯿﻮن ﺣﻘﻮق ﮐﻮدك(1989) 2 ﺑﻪ ﻃﻮر ﺻﺮﯾﺢ از ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ اﺻـﻠﯽ واﻟـﺪﯾﻦ در ﺗﺮﺑﯿﺖ ﮐﻮدﮐﺎن ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ. در ﺑﻨﺪ 1 ﻣﺎده 18 ﮐﻨﻮاﻧﺴﯿﻮن آﻣﺪه اﺳﺖ: واﻟـﺪﯾﻦ و ﯾﺎ ﻗﯿﻢ ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﺴـﺌﻮﻟﯿﺖ اﺻـﻠﯽ ﺑـﺮاي رﺷـﺪ و ﭘﯿﺸـﺮﻓﺖ ﮐـﻮدك را ﺑـﺮ ﻋﻬـﺪه دارﻧـﺪ. اﺳﺎﺳﯽﺗﺮﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ آﻧﺎن ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻋﺎﻟﯽ ﮐﻮدك اﺳﺖ.

ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺻﺮاﺣﺖ آﯾﺎت و رواﯾﺎت، ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ اﺳـﻼم و ﺑـﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠـﯽ ﻣﺒﻨـﯽ ﺑـﺮ ﺗــﺪاوم ﻧﻘــﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘــﯽ ﺧــﺎﻧﻮاده، ﮔﺮﯾﻨــﻮود و ﻫــﯿﮑﻤﻦ(1991) 3 ﺑــﻪ ﻋﻨــﻮان دو ﺗــﻦ از ﭘﯿﺸﻘﺮاوﻻن اﯾﻦ ﺣﻮزه ﯾﺎدآور ﺷﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺨﺶ ﭘﯿﭽﯿﺪه اﻣﺎ ﭘﺴﻨﺪﯾﺪه و ﺧـﻮب اﺻـﻼح ﻫـﺮ ﻓﺮاﯾﻨـﺪ آﻣﻮزﺷـﯽ در ﺳـﻄﺢ


1 – Protocol to the Convention for the Protection of human Rights and fundamental freedoms

2 – Declaration of the Rights of the Chilld

3 – Greenwood & Heckman

ﻣﺤﻠﯽ، ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ اﺳﺖ. اﻣﺎ رﺳﯿﺪن ﺑـﻪ اﯾـﻦ ﻣﻘﺼـﻮد ﺑـﻪ ﺻـﺮف وﻗـﺖ، ﻣﻬـﺎرت رﻫﺒﺮان و ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ارزﺷﻬﺎي ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌـﻪ وﺷـﺮاﯾﻂ ﻻزم ﺑـﺮاي ﺗﺸـﻮﯾﻖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد؛ ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﺟﺎﻣﻌـﻪ اي ﮐـﻪ ﻓﻀـﺎي ﺳﯿﺎﺳـﯽ ﻣﻨﺎﺳـﺒﯽ ﺑـﺮاي دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ و ﻣﺸﺎرﮐﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺸﺎرﮐﺘﻬﺎ ﭼـﻪ در ﺳـﻄﻮح ﻣﺤﻠـﯽ و ﭼـﻪ در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﯽ ﺑﺴﺮﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد.

ﺻﺮاﺣﺖ دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺪاوم (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﯽﻃﻠﺒﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ رﻏـﻢ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﺴـﺎﺋﻞ و ﻣﺸـﮑﻼﺗﯽ ﮐـﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ وﺟﻮد دارد، ارزﺷﻤﻨﺪ اﺳـﺖ ﺑـﺮاي ﻣﺸـﺎرﮐﺖ دراز ﻣـﺪت ﺧـﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﺻﺮف ﮐﺮد ﺑﻮﯾﮋه اﮔﺮ ﺳﻬﯿﻢ ﺷﺪن در ﻗـﺪرت در ﻣﯿﺎن ﺑﺎﺷﺪ. وارد ﮐﺮدن ﺧﺎﻧﻮادهﻫـﺎي ﻃﺒﻘـﺎت ﭘـﺎﯾﯿﻦ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ – اﻗﺘﺼـﺎدي ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺪف اﺳﺎﺳﯽ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ دراز ﻣﺪت در ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ. ﺳـﻮاﻟﯽ ﮐـﻪ اﯾﻨـﮏ ﻣﻄـﺮح اﺳﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪ و ﺣﺪود ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ.

ﺣﺪ و ﺣﺪود ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

ﻣﺸﺎرﮐﺖ1 ﮐﻠﻤﻪاي ﻋﺮﺑﯽ و از ﺑﺎب ﻣﻔﺎﻋﻠﻪ و ﻣﻌﺎدل ﻓﺎرﺳﯽ آن “ﻫﻤﺮاﻫﯽ” اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ اﯾﺠﺎد ﻧﻮﻋﯽ اﺣﺴﺎس ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ، ﺗﻌﻠﻖ و ﺗﻼش ﺟﻤﻌﯽ ﻣﯿﺎن اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم ﻋﺎدﻻﻧﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳـﺖ (ﺳـﭙﻬﺮي، .(1373 ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﻓﺮاﯾﻨـﺪ ﻧﯿﺎزﺳﻨﺠﯽ، ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿـﺮي، ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪرﯾـﺰي، اﺟـﺮا و ﺑـﺎزﻧﮕﺮي، ارزﺷـﯿﺎﺑﯽ و ﺑﻬـﺮه ﻣﻨـﺪي ﻣﺸﺘﺮك اﺳﺖ. ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﺑﻌﺎدي داردﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﺗﮏ ﺑﻌﺪي و ﭼﻨﺪ ﺑﻌﺪي .

ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺗﮏ ﺑﻌﺪي: در اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺑـﻮﯾﮋه در آﻣـﻮزش و ﭘـﺮورش ﺗﻨﻬـﺎ ﯾﮏ ﺑﻌﺪ از ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﻤﮑﻬﺎي ﻣﺎﻟﯽ. در ﭼﻨﯿﻦ وﺿﻌﯽ وﻗﺘﯽ ﮐﻤﮏ ﻣﺎﻟﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ ﻫﻢ از ﻧﻈﺮ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪه و ﻫﻢ از ﻧﻈﺮ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻮ ﮐﺎر ﺗﻤـﺎم ﺷﺪه ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد. در اﯾـﻦ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ، ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨـﺪه در ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﮔﯿـﺮي دﺧـﺎﻟﺘﯽ ﻧﺪارد. اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﻧﺎآﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ (وﯾﻠﯿﺎم1، .(1991


1 – Participation

ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﭼﻨﺪ ﺑﻌﺪي: در اﯾﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻋـﻼوه ﺑـﺮ ﻣﺸـﺎرﮐﺘﻬﺎي ﻣـﺎﻟﯽ، ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻋﺮﺻﻪﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن دﯾﮕﺮي ﻧﯿﺰ ﻓﻌﺎل ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:

ﻣﺸﺎرﮐﺘﻬﺎي ﻓﮑﺮي: اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ذﻫﻨـﯽ اﺳـﺖ. ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن ﻓﮑـﺮي ﺑﺮاي اﻓـﺰاﯾﺶ ﮐﯿﻔﯿـﺖ ﻋﻠﻤـﯽ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯿﻬـﺎي ﻋﻤﻠـﯽ دﺳـﺖ اﻧـﺪرﮐﺎران ﺗﻌﻠـﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿـﺖ ﻫﻤﻮاره ﺑﺎ ﻧﻬﺎدﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﮔﺴﺘﺮده دارﻧﺪ. در اﯾﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺖ آﮔﺎﻫﯽ و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺑﻨﯿﺎد ﻣﺸﺎرﮐﺖ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ . ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺑﺨﺮداﻧـﻪ اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﻮد.

ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬارﯾﻬﺎ و ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮﯾﻬﺎي آﻣﻮزﺷﯽ: اﯾـﻦ ﻧـﻮع ﻣﺸـﺎرﮐﺖ در ﻓﻌﺎل ﺳﺎﺧﺘﻦ و رﻓﻊ ﮐﺎﺳﺘﯿﻬﺎ در ﺗﻤﺎم ﻋﻨﺎﺻﺮ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿـﺮد ﮐـﻪ دو ﺳﻮﯾﻪ، آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي اﺣﺴﺎس ﻧﯿﺎز، ﺗﻔﮑﺮ و ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻫـﺪف ﻣﺸـﺘﺮك ﺻـﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد(ﺑﯿﮕﻠﯽ2، .(1996

ﻫﺎﮔﺰ(1981) 3 در ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﻫﻔﺖ ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ واﻟﺪﯾﻦ را در ﻣﺪارس ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:

دﯾﺪار ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﺮاي ﮐﺴﺐ اﻃﻼﻋﺎت

ﻫﻤﮑﺎري ﺑﺎ ﻣﺪارس از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎر ﯾﺎ ﮐﻤﮑﻬﺎي ﻣﺎﻟﯽ

اﺳﺘﻔﺎده از اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻣﺪارس ﺑﺮاي اﻫﺪاف ﺧﻮد


1 – William

2 – Beagly

3 – Huges

ﺗﻬﯿﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﺮاي ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﻓﻮق ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ

ﺗﻬﯿﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ

ﺷﺮﮐﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﻣﺸﺘﺮك ﺑﺎ ﻣﺪارس

ﺷﺮﮐﺖ در ﺗﺪوﯾﻦ واﺟﺮاي ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎي ﻣﺪارس

ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﻫﺎﮔﺰ 5 (1981) ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ اوﻟﯿﻪ “اﻧﻔﻌﺎﻟﯽ” اﺳﺖ. ﻓﻘﻂ دو ﻣﺮﺣﻠﻪ آﺧﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮان از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺸﺎرﮐﺖ “ﻓﻌﺎل” ﯾﺎد ﮐﺮد؛ ﭼﻮن ﺑـﻪ ﺳﯿﺴـﺘﻢ ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﻣﺪارس ﺑﺮﻣﯽﮔﺮدد. ﻓﯿﺘﺰﺟﺮاﻟﺪ(2004) 1 ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از اﭘﺴﺘﯿﻦ و ﺳﺎﻧﺪرس2 اﻟﮕﻮﻫﺎي ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺧـﺎﻧﻮاده را ﺗﺤـﺖ ﻋﻨـﻮان اﻟﮕﻮﻫـﺎي ﺣﻤـﺎﯾﺘﯽ3، اﻟﮕﻮﻫـﺎي اﻧﺘﻘـﺎل ﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻣﺪرﺳﻪ4، اﻟﮕﻮي اﻏﻨﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ5 و اﻟﮕﻮي ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ6 ﻣﻄﺮح ﮐﺮدهاﻧﺪ.

در اﻟﮕﻮي ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﮐﻤﯽ در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش اﺣﺴـﺎس ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﺿﻌﯿﻒ اﺳﺖ و در ﺣـﺪ ﺣﻀـﻮر در ﻣﺮاﺳـﻢ رﺳـﻤﯽ ﺧﻼﺻـﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

در اﻟﮕﻮي ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﺪرﺳﻪ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺎ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎﺗﯽ ﮐﻪ از ﺳﻮي ﻣﺪرﺳﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻣﻮاﻓﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺷﺎﯾﺪ ﺗﻘﺎﺿﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻫﻢ از ﻣﺪرﺳﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ .

در اﻟﮕﻮي اﻏﻨﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻧﻘﺶ ﻓﻌـﺎﻟﯽ در ﻧﻈـﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﻫـﺮ ﺟـﺎ ﻻزم ﺑﺎﺷـﺪ ﻫﻤﮑـﺎري ﮐﻨﻨـﺪ. در اﯾـﻦ اﻟﮕـﻮ واﻟﺪﯾﻦ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﻣﺸﺎرﮐﺖ داده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.

در اﻟﮕﻮي ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻧﻘﺶ ﮐﺎﻣﻼ ﻓﻌﺎﻟﯽ در ﻣﺪرﺳـﻪ و ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮﯾﻬـﺎي آن دارﻧﺪ؛ اﺣﺴﺎس ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺣﺘﺮام واﻗـﻊ ﺷـﺪه اﻧـﺪ و ﺧﻮدﺷـﺎن را در ﻣﺮﮐـﺰ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ.


1 – Fitzgerald

2 – Sanders

3 – Protective

4 – School to home

5 – Curriculum Enrichment

6 – Partnership

ﻓﯿﺘﺰ ﺟﺮاﻟﺪ (2004) ﻧﻮع ﻋﺎﻟﯽ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺧـﺎﻧﻮاده ﻫـﺎ را در ﻧﻈـﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ در “اﻟﮕﻮي ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ” ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﺮده، و ﯾﺎدآور ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐـﻪ در اﯾـﻦ اﻟﮕـﻮ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل در دو ﻋﺮﺻﻪ ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري و اﺟـﺮا ﺧﻮاﻫﻨـﺪ داﺷـﺖ. ﻻزﻣـﻪ ﻫﻤﻮار ﻧﻤﻮدن ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و اﯾﺠﺎد ﺗﺤﻮل در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش، ﻣﺴﺎﻋﺪ ﻧﻤـﻮدن زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮاي ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ و ﺗﺸﻮﯾﻖ آﻧﺎن ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺸﺎرﮐﺖ “ﻓﻌﺎل” در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺖ. ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد وي ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در اﻟﮕـﻮي “ﺣﻤـﺎﯾﺘﯽ” و اﻟﮕـﻮي “ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﺪرﺳﻪ” از ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ “اﻧﻔﻌﺎﻟﯽ” اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ، “ﻣﺸﺎرﮐﺖ در اﺟﺮا” ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺳﻄﺢ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﺳﺖ.

ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ﻫﻤﯿﻨﻄﻮر ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮﻗﯽ اﺳﻼم، ﺣﺪ و ﺣﺪود ﺗـﺪاوم ﻧﻘـﺶ (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮاده را ﺣﻀﻮر در دو ﺣﻮزه ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري و اﺟﺮا ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮده اﺳـﺖ. ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺣﻮزه ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري “در ﺳﻄﺢ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﺳﺘﺮاﺗﮋﯾﮏ ﺟﺎي ﻣﯽﮔﯿـﺮد و در ﺻﻮرت ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي اﺛﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺮ ﺟﻬﺘﮕﯿﺮﯾﻬﺎي ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ در آﯾﻨﺪه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. اﯾﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺖ، ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﻫﺪﻓﮕﺬاري ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﻗﻠﻤﺮو ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﯽ، ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ اﺳـﺘﺨﺪام، اﯾﺠـﺎد ﺗﺸـﮑﯿﻼت ﻣﺮدم ﻧﻬﺎد ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ، ﺗـﺪوﯾﻦ ﻣﻘـﺮرات آﻣﻮزﺷﯽ، اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺤﺘﻮا، ﺗﻬﯿﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻣﻮزﺷﯽ و ﮐﻤﮏ آﻣﻮزﺷﯽ و… اﺳﺖ. ﻣﺸـﺎرﮐﺖ در ﺣــﻮزه اﺟــﺮا ﻧﯿــﺰ در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧــﺪه اﻧﺘﺨــﺎب ﻧــﻮع ﻣﺪرﺳــﻪ، ﻣﺸــﺎرﮐﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬــﺎي ﻣﺪرﺳﻪاي، ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﻓﻮق ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﯾﺎ ﻣﮑﻤﻞ، ﻧﻈﺎرت ﺑـﺮ ﮐـﺎرﮐﺮد ﻣﺪرﺳـﻪ، و… اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﺟﻬﺖ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

ﺑﻪ رﻏﻢ ﺗﺄﮐﯿﺪ ادﺑﯿﺎت اﯾﻦ ﺣﻮزه (ﻣﺸﺎرﮐﺖ)، ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ اﺳﻼم و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮقﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﻧﻈﺎم ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ ﺑﻨﺪ ﻫﺸـﺘﻢ از اﺻـﻞ ﺳـﻮم ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ذي ﻧﻔﻮذ از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﺗﻤﺎم ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ از ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاراي ﺗﺎ اﺟﺮا، ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﭼـﻪ در ﺧـﺎرج و ﭼـﻪ در داﺧـﻞ از ﻋﮑﺲ اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ ﮐـﻪ ﻣـﻮاﻧﻌﯽ ﺗـﺪاوم ﻧﻘـﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ را در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﺑﯿﮕﻠﯽ (1996) در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪاي ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﻧﺠﺎم داد درﯾﺎﻓﺖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ واﻟـﺪﯾﻦ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮﯾﻬﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﮐـﻢ ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﮐـﻪ دﻟﯿـﻞ آن را ﻧﺒـﻮد ﻗـﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺪون و ﺳﺎﺧﺘﺎري رﺳﻤﯽ ﺑﺮاي ﻣﺸﺎرﮐﺖ واﻟﺪﯾﻦ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ، ﻓﺮﻫﻨـﮓ اﻗﺘـﺪار ﺳـﻨﺘﯽ در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش و ﻧﮕﺮش ﻣﻨﻔﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰان ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﻮاﻧـﺎﯾﯽ ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮﯾﻬﺎﺳﺖ. ﺑﯿﮑﺮ و اﭘﺴـﺘﯿﻦ (2003) در ﻧﻈﺮﺧـﻮاﻫﯽ ﮐـﻪ از 3700 ﻣﻌﻠﻢ دوره اﺑﺘـﺪاﯾﯽ در ﻣـﻮرد راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎ اوﻟﯿـﺎ و اﻗـﺪاﻣﺎﺗﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي ﺟﻠـﺐ اﯾـﻦ ﻫﻤﮑﺎري اﻧﺠﺎم دادهاﻧﺪ درﯾﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﮐﺜﺮﯾﺖ اﯾﻦ ﮔـﺮوه ﻣﺸـﺎرﮐﺖ اوﻟﯿـﺎ را در ﻣﻮرد ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻓﺮزﻧﺪ ﺧﻮد ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﯽ در ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ داﻧﺶ آﻣـﻮزان ﻣﯽ داﻧﻨﺪ، ﺗﻨﻬﺎ 9 درﺻﺪ از ﻣﻌﻠﻤﺎن ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ را ﺟﻠﺐ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ. اﯾـﻦ ﻣﻌﻠﻤـﺎن در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﺆال، ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻞ آﻧﺎن در ﺟﻠﺐ ﻫﻤﮑﺎري اوﻟﯿﺎ ﭼﯿﺴﺖ، ﭘﺎﺳﺦ داده اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﯿﻮه ﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اوﻟﯿﺎ آﺷﻨﺎ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺎزرﮔـﺎن (1374) در ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪاي ﮐـﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮرﺳـﯽ اﻧﺘﻈـﺎرات اوﻟﯿـﺎي داﻧـﺶ آﻣـﻮزان ﺷـﻬﺮ ﺗﻬـﺮان از ﻣﺪرﺳـﻪ اﻧﺠـﺎم دادﻧـﺪ درﯾﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ 86 درﺻﺪ از اوﻟﯿﺎي ﻣﺎﯾﻠﻨﺪ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ ﻣﺪرﺳﻪ آﮔﺎﻫﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ، اﻃﻼﻋﺎت درﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه از ﻣﺪرﺳﻪ را در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ ﻧﺎﮐﺎﻓﯽ داﻧﺴـﺘﻨﺪ و در زﻣﯿﻨـﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻨﺒﻊ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﻔﺎﻫﯽ از اﻓﺮاد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺎم ﺑﺮدﻧﺪ. ﺻـﻤﺪي (1373) در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﮐـﻪ در زﻣﯿﻨـﻪ ﭼﮕـﻮﻧﮕﯽ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در آﻣـﻮزش و ﭘﺮورش در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺧﻤﯿﻨﯽ ﺷﻬﺮ اﻧﺠﺎم داد درﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﻧـﺎﭼﯿﺰي در ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫـﺎي آﻣﻮزﺷـﯽ و ﭘﺮورﺷـﯽ ﻣـﺪارس دارﻧـﺪ. وي اﻓـﺰاﯾﺶ آﮔﺎﻫﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ و ﻧﻘـﺶ ﺳـﺎزﻧﺪه آﻣـﻮزش و ﭘـﺮورش در رﺷـﺪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﻏﯿﺮ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﮐﺮدن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻧﻈﺎم آﻣﻮزﺷﯽ، ﻓﻌﺎﻟﺘﺮ ﮐﺮدن ﺷـﻮراﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘـﻪاي، دادن ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮ آﻣﻮزﺷﯽ – ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺑﻪ اوﻟﯿﺎي داﻧﺶآﻣﻮزان، ﻓـﺮاﻫﻢ ﺳـﺎﺧﺘﻦ زﻣﯿﻨـﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺆﺛﺮ ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺪارس ﺑﺎ اوﻟﯿﺎ و واﮔﺬاري ﺑﺨﺸﯽ از ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺟﺎري ﻣﺪارس ﺑﻪ آﻧﺎن را ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮد. رﺳﻮل ﻧﮋاد (1381) در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪاي ﮐﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﯿﺰان ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻣﺪارس اﺑﺘـﺪاﯾﯽ، راﻫﻨﻤـﺎﯾﯽ و ﻣﺘﻮﺳـﻄﻪ اﺳﺘﺎن ﺳﻤﻨﺎن اﻧﺠﺎم داد درﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن در دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮد ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ ﻣﻮﻓﻘﯿﺘﯽ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. وي دﻟﯿﻞ ﻋﺪم ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ را ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ ﻓﺮﻫﻨﮓ و آﮔﺎﻫﯽ ﻣﺮدم در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ آﻣﻮزﺷﯽ و ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ، ﻋﺪم اﻋﺘﻘـﺎد در ﻣـﺪﯾﺮان و ﻣﺴﺌﻮﻻن آﻣﻮزﺷﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ اوﻟﯿـﺎ در ﻣﺪرﺳـﻪ و ﻧﺒـﻮدن ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰي ﺻﺤﯿﺢ در زﻣﯿﻨﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﯾﻬﺎي ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﯽ داﻧﺪ. ﺑﺎزرﮔﺎن (1377) ﯾـﺎدآور ﺷﺪ اﮔﺮ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل ﺧﺎﻧﻮادهﻫـﺎ را در ﻧﻈـﺎم ﺗﺮﺑﯿـﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﺷﻬﺮوﻧﺪي آﻧﻬﺎ اﺣﺘـﺮام ﺑﮕـﺬارﯾﻢ و اﺟـﺎزه ﺑـﺪﻫﯿﻢ آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﺧﻮد ﺟﻮش در ﻋﺮﺻﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﺸﺎرﮐﺖ از ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻓﮑﺮ ﺗﺎ ﻣﺮﺣﻠﻪ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺨﺼـﺎً وارد ﺷﻮﻧﺪ. ﺗﻨﻬﺎ در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل ﺗﺤﻘﻖ ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ و اﻋﺘﻘـﺎد ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮاي ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻠﺐ و ﻧﻬﺎدﯾﻨﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﺑـﻪ ﻃـﻮر واﻗﻌـﯽ در ﻧﻈـﺎم آﻣـﻮزش رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﺣﺴﺎس ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰان ﺑﺮاﯾﺸـﺎن ارزش ﻗﺎﺋﻠﻨـﺪ و در ﻣـﻮرد ﻧﯿﺎزﻫﺎﯾﺸـﺎن ﻣﻮرد ﻣﺸﻮرت ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧـﺪ.ﮔـﺎه ﺑﺮﺧـﯽ از ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ ﺗﺠﺮﺑﯿـﺎت ﻧﺎﺧﻮﺷـﺎﯾﻨﺪي در ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪي از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش و ﭘﺮورش رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ دارﻧﺪ و ﻓﮑﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺎﻣﯽ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ و از ﻣﺪرﺳﻪ اﻧﺘﻈﺎر ارﺿﺎيﺗﻤﺎم ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮد را دارﻧﺪ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺪارس ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ رو ﺑﻪ رو ﻫﺴﺘﻨﺪ. از اﯾﻦ رو درك ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﯾﻦ دو ﻧﻬﺎد از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ و درك اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺆﺛﺮ و ﻣﻬﻢ اﺳﺖ.

ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه از ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺮﯾﻨﻮود و ﻫﯿﮑﻤﻦ (1991)، اﯾﻨﮕـﺮ(1992) 1، اﯾﺴــﺘﯿﻦ (1995)، ﻓﺮدﯾﮑﺴــﻮن – ﮔﻮﻟﺪﺳــﻦ و ﺷــﺎرﻻخ(2001) 2، ﻫﻨﺪرﺳــﻮن و ﻣــﺎپ (2002) و ﻗﺎﺳﻤﯽ ﭘﻮﯾﺎ (1377) ﺣﺎﮐﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺟﻠـﺐ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻻزم اﺳـﺖ در درﺟـﻪ ﻧﺨﺴـﺖ “ﻓﻀـﺎﯾﯽ از ﺣﻤﺎﯾـﺖ” ﺑـﻪ وﺟﻮد آﯾﺪ ﺗﺎ روﺷﻦ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﻣﺮي ﺑﺎ ارزش، ﺣﺘـﯽ ﺑـﯿﺶ از آن وﻇﯿﻔـﻪ ﻫـﺮ ﯾﮏ از ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎﺳﺖ. ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺣﺘﯽ در ﻓﻀـﺎي ﺣﻤﺎﯾـﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﻮدي ﺧﻮد رخ دﻫﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻮﻋﯽ “رﻫﺒـﺮي دﻟﺴـﻮزاﻧﻪ” ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ اﺳﺖ. ﺑﺎﯾﺪ رﻫﺒﺮان ﻣﺸﺎرﮐﺘﻬﺎ را ﭘﯿـﺪا ﮐـﺮد و آﻧـﺎن را آﻣـﻮزش داد ﺗـﺎ ﺳـﻤﺖ و ﺳـﻮي ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎي ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺘﻬﺎ را ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزﻧﺪ. اﯾـﻦ رﻫﺒـﺮان ﺑﺎﯾـﺪ ﻋﻼﻗـﻪﻣﻨـﺪ در اﺧﺘﯿـﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺗﻮاﻧﻬﺎ و ﻧﯿﺮوﻫﺎﯾﺸـﺎن ﺑـﺮاي ﺧـﺪﻣﺖ ﺑـﻪ دﯾﮕـﺮان ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﻋﻀـﺎي ﮔﺮوهﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ اﺣﺴﺎس ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪ.

اﻋﺘﻤـﺎد ﻣﻬﻤﺘـﺮﯾﻦ اﻧﮕﯿـﺰهاي اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﻓـﺮاد را ﺑـﻪ داﺷـﺘﻦ ارﺗﺒﺎﻃـﺎت دوﺳـﻮﯾﻪ ﯾـﺎ ﭼﻨﺪﺳﻮﯾﻪ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﺴﯿﺎري از اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪان اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻫﻨﺪرﺳﻮن و ﻣﺎپ (2002 ) اﻋﺘﻤﺎد را ﺣﺴﯽ ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺎون و ﻫﻤﮑﺎري ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮد؛ ﻓﻘﻂ در اﯾـﻦ ﺣﺎﻟﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن در ﻋﯿﻦ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. اﻋﺘﻤـﺎد اﺻـﻞ ﺑﻨﯿﺎدي ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﻧﺴﺎﻧﯽ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت رﺳﻤﯽ و ﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮت ﻏﯿﺮ رﺳﻤﯽ اﺳﺖ.


1 – Inger

2 – Fredrikson-Goldsen, K. I. & Scharlach

اﭘﺴﺘﯿﻦ (1995) ﺑﺮ اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﭘﺎﻓﺸﺎري ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ اﻋﺘﻤﺎد از ﺣﺪ ﻓﺮدي ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻧﺘﻘﺎل ﯾﺎﺑﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﯾﻪاي ﺑﺎ ارزش ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ اﯾﻦ ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﭘـﺎﯾﯿﻦ آﻣـﺪن ﺳـﻄﺢ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎي ﺗﻌـﺎﻣﻼت اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼـﺎدي و اﻗـﺪاﻣﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد وي اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﭼﯿﺰي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑـﻪ ﺳـﺎدﮔﯽ ﯾـﺎ ﺑـﻪ اﺟﺒﺎر ﺑﺮ ﭼﻬﺮه رواﺑﻂ و ﺗﻌﺎﻣﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و رﻧﮓ ﺑﮕﯿﺮد ﺑﻠﮑـﻪ اﻧﺴـﺎﻧﻬﺎ از روي ﺗﻤﺎﯾﻞ و ﻋﻼﻗـﻪ ﺑـﻪ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ و اﻧﮕﯿـﺰه ﺑـﻪ اداﻣـﻪ ﻣﻮﻓﻘﯿـﺖ آﻣﯿـﺰ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕـﯽ، ﺳﯿﺎﺳﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ واﻗﺘﺼﺎدي ﺧﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻻﯾﻪ اي از اﻋﺘﻤﺎد را ﺧﻤﯿﺮ ﻣﺎﯾـﻪ رواﺑـﻂ و ﺗﻌﺎﻣﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.

ﻓﺮدﯾﮑﺴﻮن – ﮔﻮﻟﺪﺳﻦ و ﺷﺎرﻻخ (2001) ﯾﺎدآور ﺷﺪﻧﺪﮐﻪ اﻋﺘﻤـﺎد ﺻـﺎﻓﯽ ﺷـﻔﺎف رﻋﺎﯾﺖ ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿـﺪ ﺑـﺮ اﯾـﻦ اﻋﺘﻘـﺎد ﮐـﻪ اﻧﺴـﺎﻧﻬﺎ ﻫﻨﺠﺎرﻫـﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﻧﻈﻢ در رﻓﺘﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد وﺿﻊ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، ﻣﻔﻬﻮم اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺠﻠﯽ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. آﻧﺎن اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﻓﺘﺎر ﻫﻨﺠﺎري ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ اﺳﺖ و ﻫﺮﮔﺎه اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﻗﺮار و ﻣﺪارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑـﯿﻦ ﺧﻮدﺷـﺎن ﻣـﯽﮔﺬارﻧـﺪ اﺣﺘـﺮام ﺑﮕﺬرﻧﺪ و آﻧﻬﺎ را رﻋﺎﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ، اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾـﺪ. اﯾـﻦ اﻋﺘﻤـﺎد ﺑﺎﻋـﺚ ﭘﯿﻮﻧﺪ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﺮ ﭼﻪ درﺟﻪ اﯾﻦ اﻋﺘﻤﺎد اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ درﺟﻪ ﭘﯿﻮﻧﺪ و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨـﺪ. اﻋﺘﻤـﺎد اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ، اﻋﺘﻤـﺎد ﺑـﻪ ﻧﻔـﺲ و اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﯾﻬﺎي ﺷﻬﺮوﻧﺪان را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد و ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺴﺘﺮش ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي اﻓـﺮاد در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد و اﻓﺮاد را از ﻧﻮﻋﯽ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﺟﻤﻌﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽﺳﺎزد .

اﯾﻨﮕﺮ (1992) ﯾﺎدآور ﺷﺪ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﺴـﺘﻠﺰم اﻋﺘﻘـﺎد و ﺑـﺎور ﺑـﻪ ﮐﺎرﻫـﺎي ﺟﻤﻌﯽ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم آﺣﺎد ﻣﺮدم اﺳﺖ.ﮔﺰﯾﻨﺸﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﺮدن و ﺧﻮد ﻣﺤﻮري و اﻗﺘﺪار ﻃﻠﺒﯽ و ﺗﻤﺎﻣﯿﺖ ﺧـﻮاﻫﯽ ﺿـﺪ اﻋﺘﻤـﺎد اﺳـﺖ. ﭼـﻮن ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ ﺑـﻪ ﮔـﺮوهﻫـﺎ و ﺧﺎﺳﺘﮕﺎهﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺗﻌﻠﻖ دارﻧﺪ ﺑﺮاي ﺟﻠﺐ اﻋﺘﻤﺎد ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺿﺮورت دارد ﺿﻤﻦ ﺷﻨﺎﺧﺖ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﮔﺮوهﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮاي ﺟﻠﺐ آﻧﺎن ﺑـﻪ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ در اﻣـﻮر آﻣﻮزش و ﭘﺮورش اﻋﺘﻤﺎد را اﺳﺎس ﮐﺎر ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﯿﻢ.

دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

اﻫﻤﯿﺖ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳـﻤﯽ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﯾـﺎ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﻓﻌـﺎل دﺳـﺘﺎوردﻫﺎﯾﯽ ﻣﺘﺮﺗـﺐ اﺳـﺖ. ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﻦ دﺳﺘﺎوردﻫﺎ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:

ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﺳـﺎﻟﺖ، اﻫـﺪاف، راﻫﺒﺮدﻫـﺎ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد، ﮐﻨﺘﺮل ﺳﻠﻄﻪ ﻧﺎﻣﺤﺪود دوﻟﺖ ﺑﺮ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ، ﺗﻘﻮﯾـﺖ ﺣﺲ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﺧﺎﻧﻮاده، از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﮑﻮت، از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﺣﺎﺷـﯿﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ، اﯾﺠﺎد اﻧﮕﯿﺰه در ﺑﯿﻦ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎي ﻣﻨﺰوي، اﯾﺠﺎد ﺣﺲ ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ در ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ، ﺷﮑﻮﻓﺎﯾﯽ اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎ و ﮔﺴـﺘﺮش ارزﺷـﻬﺎي ﻋـﺎﻟﯽ اﻧﺴـﺎﻧﯽ، ﻣﻀـﺎﻋﻒ ﺷـﺪن ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪي ﺧﺎﻧﻮاده (وﻗﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣـﯽﮐﻨﻨـﺪ ﺑـﻪ دﻟﯿـﻞ ﻋﻀـﻮﯾﺖ در ﯾـﮏ ﺳﯿﺴـﺘﻢ از ﺧﻮاص ﺳﯿﻨﺮژي “ﺑﻪ ﻫﻢ اﻓﺰاﯾﯽ” ﺳﯿﺴﺘﻤﯽ ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯿﺸـﺎن ﻣﻀـﺎﻋﻒ ﻣـﯽ ﺷـﻮد) (ﻫﻨﺪرﺳﻮن وﻣﺎپ، (2002، اﯾﺠﺎد روﺣﯿﻪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ و ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺎرض ﻓﺮدي – ﮔﺮوﻫﯽ

      • اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ، ﻫﻤﮑـﺎري، ﻫﻤﯿـﺎري، اﻧﻄﺒـﺎق، ﺳـﺎزﮔﺎري، ﭘـﺬﯾﺮش، اﻧﻘﯿـﺎد، ﺷﮑﻮﻓﺎﯾﯽ اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎ و ﮔﺴﺘﺮش ارزﺷﻬﺎي ﻋﺎﻟﯽ اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﮔﺴﺘﺮش ﺧﻼﻗﯿـﺖ و ﻧـﻮآوري وﺟﺎﻧﺸﯿﻦ ﺷﺪن اﺣﺴﺎن و دﮔﺮﺧﻮاﻫﯽ ﺑﻪ ﺟﺎي ﺧﻮدﺧﻮاﻫﯽ در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ،ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﯿﻨﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻬﺮورزي و ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﻪ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ داﻧـﺶ آﻣـﻮزان. اﯾﻔـﺎي ﻧﻘـﺶ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺠﻠﯽ اراده اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ و ﯾﮑﭙـﺎرﭼﮕﯽ و ﯾﮕـﺎﻧﮕﯽ ﺑـﺎ آﻧﻬـﺎ اﺳﺖ (ﺳﺎروﺧﺎﻧﯽ، (1368 اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮه وري، ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺎﻟﻨﺪﮔﯽ و ﻣﺮدم ﺳـﺎﻻري، از ﺑـﯿﻦ ﺑﺮدن ﺣﺎﺷـﯿﻪ ﻧﺸـﯿﻨﯽ، ﻋـﻼوه ﺑـﺮ اﯾـﻦ ﮐـﺎﻫﺶ روﺣﯿـﻪ ﺗﻤـﺮد، ﺳﺮﮐﺸـﯽ، ﺑـﯽاﻋﺘﻤـﺎدي، ﺑﯽاﻋﺘﻨﺎﯾﯽ، ﺑﯽﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﯽ، ﺗﮏ روي، ﺧﻮد ﺑﺎﺧﺘﮕﯽ، ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻬﺪﯾـﺪﻫﺎي ﻧﺎﺷـﯽ از ﻋـﺪم درﮔﯿﺮي ﯾﺎ ﺑﯽ ﺗﻮﺟﻬﯽ و ﮐﻢ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ذي ﺣـﻖ درﺗﺼـﻤﯿﻢﮔﯿـﺮي از دﯾﮕـﺮ دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ اﺳـﺖ. ﻧﻬﺎﯾﺘـﺎ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻧﯿﺮوي ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ و وﺣﺪت ﻣﻠﯽ، ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻮﺿﻊ ﻓﻌﺎل در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂ، ﺗﻌـﺎون و ﻫﻤﮑﺎري داﺷﺘﻦ، ﺑﺮﺧﻮرداري از روﺣﯿﻪ اﻧﺘﻘﺎدي و اﻧﺘﻘﺎدﭘـﺬﯾﺮي داﺷـﺘﻦ از ﺷﺎﺧﺼـﻬﺎي ﻣﻬﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ رود.ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﻘﻮﯾـﺖ ﺗـﺪاوم ﻧﻘـﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ (ﻣﺸـﺎرﮐﺖ) ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽاز آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﺮور ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎ (ﺻﻤﺪي (1373)، ﺑﺎزرﮔﺎن (1374)، (1377) ، ﻗﺎﺳﻤﯽ ﭘﻮﯾـﺎ (1377)، رﺳـﻮل ﻧـﮋاد((1381، ﺑﯿﮕﻠـﯽ (2004)، ﺑﯿﮑـﺮ و اﭘﺴـﺘﯿﻦ (2003) ﻧﺸـﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳـﻤﯽ و ﻋﻤـﻮﻣﯽ آن ﮔﻮﻧـﻪ ﮐـﻪ ﺑﺎﯾـﺪ ﺟﻠﺐ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳـﺎس ﭘﯿﺸـﻨﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﻘﻮﯾـﺖ ﺗـﺪاوم ﻧﻘـﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘـﯽ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:

        • اﺻﻼح ذﻫﻨﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاران ﻧﻈﺎم آﻣﻮزﺷﯽ در ﺧﺼﻮص ﻣﺸﺎرﮐﺖ و ﺗﺒﯿﯿﻦ دﻗﯿﻖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﻠﯽ، ﻣﻠﯽ و ﻓﺮاﮔﯿﺮ

         

        • اﺻﻼح ذﻫﻨﯿﺖ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﺧﺼﻮص ﻣﺸﺎرﮐﺖ و ﺗﺒﯿﯿﻦ دﻗﯿﻖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌﺎل در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﻠﯽ، ﻣﻠﯽ و ﻓﺮاﮔﯿﺮ

        • ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي اﺻﻮﻟﯽ، ﺗﺪوﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن و ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎي ﺷـﻔﺎف و ﻣﺸـﺨﺺ درﺑـﺎره ﻧﻈـﺎم ﺧﺎﻧﻮاده و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﻣﺸﺎرﮐﺖ آﻧﻬﺎ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

         

        • اﯾﺠـﺎد ﺷـﺒﮑﻪﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ و ﭼﻨـﺪ ﻣﻨﻈـﻮره ﺑـﺮاي ﻫﻤﺎﻫﻨـﮓ و ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪ ﺳـﺎزي ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ

      • ﺗﻌﯿﯿﻦ راهﻫﺎي ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزي ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ

 

      • ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻟﮕﻮﻫﺎي ﺑﻮﻣﯽ و اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ

 

      • وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻣﻨﺪ ﺷﺪن درﯾﺎﻓﺖ ﮐﻤﮑﻬـﺎي ﻣـﺎﻟﯽ از ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ، ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ درﯾﺎﻓﺖﻫﺎ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺮدن آﻧﻬﺎ

      • ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت ﻣﻮﻓﻖ ﮐﺸﻮرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزﺷﯽ آﻧـﺎن ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در ﺗﻤﺎم ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ داده ﺷﺪﻧﺪ.

 

      • آﻣﻮزش ﻣـﺪاوم ﻣـﺪﯾﺮان آﻣـﻮزش و ﭘـﺮورش در ﺳـﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠـﻒ و ﻫـﻢ ﭼﻨـﯿﻦ آﻣﻮزش ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺑﺮاي اوﻟﯿـﺎي داﻧـﺶآﻣـﻮزان ﺑـﺎ ﻫـﺪف ﺗﻮﺳـﻌﻪ و ﺗﻘﻮﯾـﺖ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ و ارﺗﻘﺎي ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺷﻮراﯾﯽ

 

      • ﺗﻘﻮﯾﺖ اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن: اﻧﺠﻤﻨﻬﺎ ﻣﺤﻤﻞ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد روﺣﯿﻪ ﺗﻌﺎون

 

      • ﻫﻤﮑﺎري ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺪارس ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﺎ ﺗﮑﯿـﻪ ﺑـﺮ اﺻـﻮل ﻋﻠﻤـﯽ و ﻓﻠﺴـﻔﯽ و ﻣﺬﻫﺒﯽ اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي ﻣﺪارس را ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ و ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﺧﻮد را ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﻣﺸﻮرت اﺳـﺘﻮار ﺳﺎزﻧﺪ.

 

      • ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺮدم ﻧﻬﺎد: اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي واﻟﺪﯾﻦ ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺮدم ﻧﻬﺎد ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ واﻟـﺪﯾﻦ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﻫﻤـﺪﯾﮕﺮ را ﻣﻼﻗـﺎت، و ﺑـﻪ ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﮐﻤـﮏ ﮐﻨﻨـﺪ و ﺣﻤﺎﯾﺘﻬﺎي ﻋﺎﻃﻔﯽ و ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﻃﻼﻋـﺎﺗﯽ ﻫﻤـﺪﯾﮕﺮ را ﻓـﺮاﻫﻢ ﺳـﺎزﻧﺪ. در اﯾـﻦ اﻧﺠﻤﻨﻬـﺎ، واﻟﺪﯾﻦ اﺟﺎزه ﻣﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ ﺗﺎ در ﻗﺎﻟﺐ ﺻﺪاي واﺣﺪ، ﻧﯿﺎزﻫﺎ و اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻧﺠﻤـﻦ را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺎ ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاران ﻧﻈﺎم آﻣﻮزﺷﯽ در ﻣﯿﺎن ﺑﮕﺬارﻧﺪ.

 

      • ﺑﺮﮔﺰاري ﮐﺎرﮔﺎهﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ و ﻫﻢ اﻧﺪﯾﺸﯽ ﺑﺮاي واﻟﺪﯾﻦ

 

      • ﺗﻘﻮﯾـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎ و ﺧـﺪﻣﺎت ﭘﺸـﺘﯿﺒﺎﻧﯽ و ﺣﻤﺎﯾـﺖ از ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ (ﺳـﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﺣﻤﺎﯾﺘﮕﺮاﻧﻪ)

ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮي

ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎ در ﺣﻮزه دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﻬﺎي ﺗﺮﺑﯿﺖ، و ﮐﺎﻧﻮﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﮐﻠﻪ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ اﻧﺴﺎن را ﺷﮑﻞ ﻣﯽدﻫﺪ و ﺷﺨﺼﯿﺖ و ﻫﻮﯾﺖ وﺟﻮدي اﻧﺴﺎن را ﭘﺎﯾﻪ رﯾﺰي ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﭼﺎﻟﺸﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد دارد اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﻧﻘﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، آﯾﺎ ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در اﯾﻦ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﺪاوم دارد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ. ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ اوﻻ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دﻻﺋﻠﯽ ﮐﻪ ذﮐﺮ آن رﻓﺖ، ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺿﺮورت اﺳﺖ. ﺛﺎﻧﯿًﺎ ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎ از زاوﯾﻪ دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ و ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺟﻬﺎﻧﯽ، ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده را در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﻄﺮح ﮐﺮدهاﻧﺪ. اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ دو ﺣﻮزه (دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ) ﺣﺪ و ﺣﺪود ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ (ﻣﺸﺎرﮐﺖ) را ﺣﻀﻮر ﻓﻌﺎل در ﺣﻮزه ﺳﯿﺎﺳﺘﮕﺬاري و اﺟﺮا ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز اﯾﻦ ﺗﺪاوم ﻧﻘﺶ را “ﻣﺤﯿﻂ ﺣﻤﺎﯾﺖ آﻣﯿﺰ”، “رﻫﺒﺮي ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻮ” و “اﻋﺘﻤﺎد” ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و دﺳﺘﺎوردﻫﺎي آن را ﮐﻨﺘﺮل ﺳﻠﻄﻪ ﻧﺎﻣﺤﺪود دوﻟﺖ ﺑﺮ ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻧﻤﻮدن ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد، ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺣﺲ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ، ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺷﺪن ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪي ﺧﺎﻧﻮاده و… ﻧﺎم ﺑﺮده اﻧﺪ.


ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﺎرﺳﯽ

ﻗﺮان ﮐﺮﯾﻢ. ﺗﺮﺟﻤﻪ اﺳﺘﺎد اﻟﻬﯽ ﻗﻤﺸﻪاي. چ .6 ﺗﻬﺮان: اﻧﺘﺸﺎرات رﺷﯿﺪي.

ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ.(1380) ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺳﯿﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺷﻬﯿﺪي. چ .11 ﺗﻬﺮان: اﻧﺘﺸﺎرات ﺟﻬﺎد داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ.

آﻣﺪي ﺗﻤﯿﻤﯽ، ﻋﺒﺪاﻟﻮاﺣﺪ.(1407) ﺷﺮح ﻏﺮراﻟﺤﮑﻢ و درراﻟﮑﻠﻢ. ج.2 چ.3 ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺼﺤﯿﺢ و ﺗﻌﻠﯿﻖ ﻣﯿﺮﺟﻼلاﻟﺪﯾﻦ ﺣﺴﻨﯽ ارﻣﻮي.(1360) ﺗﻬﺮان: اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان.

ﺑﺎزرﮔﺎن، زﻫﺮا.(1374) ﺑﺮرﺳﯽ اﻧﺘﻈﺎرات اوﻟﯿﺎ از ﻣﺪرﺳﻪ. ﺗﻬﺮان: اﻧﺠﻤﻦ اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن.

ﺑﺎزرﮔﺎن، زﻫﺮا.(1377) ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﯿﻮه ﻫﺎي ﻧﻮﯾﻦ ارﺗﺒﺎط اوﻟﯿﺎء و ﻣﺮﺑﯿﺎن. ﺗﻬﺮان: اﻧﺠﻤﻦ اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن.

ﺣﺮﻋﺎﻣﻠﯽ، ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ(ﺑﯽ ﺗـﺎ). وﺳﺎﺋﻞ اﻟﺸﯿﻌﻪ اﻟﯽ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻣﺴـﺎﺋﻞ اﻟﺸـﺮﯾﻌﻪ. ج .15 ﺑـﻪ ﺗﺼـﺤﯿﺢ و ﺗﺤﻘﯿـﻖ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﯿﻢ رﺑﺎﻧﯽ ﺷﯿﺮازي و ﻣﺤﻤﺪ رازي. ﺑﯿﺮوت: داراﺣﯿﺎء اﻟﺘﺮاث اﻟﻌﺮﺑﯽ.

رﺳﻮل ﻧﮋاد، ﻋﻠـﯽ.(1380) ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﻧﺠﻤﻦ اوﻟﯿﺎ و ﻣﺮﺑﯿﺎن در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻣﺪارس اﺑﺘـﺪاﯾﯽ،

راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ و ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ اﺳﺘﺎن ﺳﻤﻨﺎن. ﺳﻤﻨﺎن: اداره ﮐﻞ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش.

ﺳﺎروﺧﺎﻧﯽ، ﺑﺎﻗﺮ.(1368) داﺋﺮه اﻟﻤﻌﺎرف ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ. اﻧﺘﺸﺎرات ﮐﯿﻬﺎن.

ﺳﭙﻬﺮي، ﺣﺴﯿﻦ.(1373) ﭘﯿﺶ ﻧﯿﺎز ﻣﺸﺎرﮐﺖ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺸﺎرﮐﺖ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻣﺸﺎرﮐﺘﻬﺎي ﻣﺮدﻣﯽ و ﻣﺪارس ﻏﯿـﺮ اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ.

ﺷﻌﺒﻪ اﻟﺤﺮاﺋﯽ، اﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪاﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ.(1404) ﺗﺤﻒ اﻟﻌﻘﻮل ﻋﻦ آل اﻟﺮﺳﻮل. ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻋﻠﯽ اﮐﺒﺮ ﻏﻔﺎري.(1360) چ.2 ﻗﻢ: ﻣﻮﺳﺴﻪ ﻧﺸﺮ اﺳﻼﻣﯽ.

اﻟﺸﻌﯿﺮي، ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ(1382ق). ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺧﺒﺎر. ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣﺴﻦ اﻟﻤﺼﻄﻔﻮي.(1339) ﺗﻬﺮان: ﻣﺮﮐﺰ ﻧﺸﺮ ﮐﺘﺎب. ﺻﺎدق زاده و ﻫﻤﮑﺎران.(1388) ﻃﺮح ﺗﺪوﯾﻦ ﺳﻨﺪ ﻣﻠﯽ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش. ﮔﺰارش ﺗﻠﻔﯿﻖ ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت

ﻧﻈﺮي، ﺗﻬﺮان: ﺷﻮراي ﻋﺎﻟﯽ وزارت آﻣﻮزش و ﭘﺮورش .

ﺻﻤﺪي، ﭘﺮوﯾﻦ.(1373) ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻈﺮات اوﻟﯿﺎ و ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺪارس ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺧﻤﯿﻨﯽ ﺷﻬﺮ در زﻣﯿﻨﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣـﺆﺛﺮ در ﺟﻠﺐ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش در ﺳﺎل ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ .72-73 ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣـﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳـﯽ ارﺷـﺪ،

داﻧﺸﮑﺪه ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ، داﻧﺸﮕﺎه اﺻﻔﻬﺎن.

ﻋﻠﻢ اﻟﻬﺪي، ﺟﻤﯿﻠﻪ.(1386) ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ. ﺗﻬﺮان: ﺳﺎزﻣﺎن ﭘﮋوﻫﺶ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي آﻣﻮزﺷﯽ وزارت آﻣﻮزش و ﭘﺮورش.

ﻗﺎﺳﻤﯽ ﭘﻮﯾﺎ، اﻗﺒﺎل.(1377) راهﻫﺎي ﺣﺼﻮل ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖﻫﺎي ﻣﺮدم در اﻣﻮر آﻣﻮزش و ﭘﺮورش. ﺗﻬﺮان: ﭘﮋوﻫﺸﮑﺪه ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ.

ﻗﻤﯽ، اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ اﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﺑﺎﺑﻮﯾﻪ(1404ق ). ﻣﻦ ﻻﯾﺤﻀﺮه اﻟﻔﻘﯿﻪ. ج 4، ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻋﻠﯽ اﮐﺒﺮ ﻏﻔﺎري. چ.2 ﻗﻢ: ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺪرﺳﯿﻦ.

وزﯾﺮي، ﻣﺠﯿﺪ.(1384) ﺣﻘﻮق ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﮐﻮدك و وﻟﯽ در اﺳﻼم و ﻣﻮارد ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ آن. ﺗﻬﺮان: ﺷﺮﮐﺖ ﭼﺎپ و ﻧﺸﺮ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻞ.

ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ و اﯾﻨﺘﺮﻧﺘﯽ


Brown , B & francis , S (1993). Participation in school : Perception

of self & family .Adolescence , 28 , 383-391. Becker , H & Epstein , J (1993). Parent Invoivement : A Survey of teacher practice .The

Elementary school Journal , 83, 85-102.

Beagly, E(1996). Parent participation in curriculum decision making : A case study Australia

:Latrobe Univversity.

      • Cairo Declaration on Humman Righta in Islam, Aug, %, 1990, Available at

http://homepage.univie.ac.at/juergen.wallner/doc/Iehre/mdf/quellentexte/q17.pdf.

Convention on the rigts of the child (1989) .General Assembly ( of the united Nation ) , Available at : http://www.Unesco.org/education/pdf/Child.E.Pdf.

Combs , J & Danial , R ( 1991) . Philosophical Inquiry : Conceptual Analysis .In E.C.(ed)

.Forms of curriculum Inquiry State University of New York Press.Curriculum material of the CASE.

Decker, L. et al. (2000). Engaging families & communities, pathways to educational success.

Boca Raton, FL:

National Community Educational Association, Florida Atlantic University.

Epstein, J. (1995). School/family/community partnerships: Caring about the children we share.

Phi Delta Kappan, 76 (9), 701-712.

Eisenberg ,N&Losoya,S(1997) Emotional responding : Regulation, social correlates &

soicialization ( pp129-162) New York: Basic books.

Fitzgerald, D (2004) , Parent partnership in the early years, London: Continum.

Freeman , R & Gilbert, D(1988). Corporate strategy and the search for ethics , N.G.Prentice-hall.

Fredrikson-Goldsen, K. & Scharlach, A. (2001). Families and work: New directions in the

twenty-first century. New York: Oxford University Press.

Greenwood, G. E. & Hickman, C. W. (1991). Research and practice in parent involvement:

Implications for teacher education. The Elementary School Journal, 91 (3), 279-288.

Harber, C (2008). Democracy, Development and Education: working with the Gambian inspectorate.International Journal of educational Development, 26:618-630.

Henderson, A. T., and N. Berla (1994). A new generation of evidence: The family is critical to student achievement. Washington, DC: National Committee for Citizens in Education.ERIC Document Reproduction Service No. ED37596.

Henderson, A, & Mapp, K. (2002). A new wave of evidence: The impact of school, family, and communityconnections on student achievement. Austin, TX: National Center for Family & Community Connections WithSchools.

Huges, P.(1981).Restructuring Schol in Australia , in the public of school management .In Baron , G .(Ed).Oxford : Pergamon.

Inger, M. (1992). Increasing the school involvement of Hispanic parents (Report No. EDO-UDO-92-3). New York: Clearinghouse on Urban Education. (ERIC Document Reproduction Service No. 80)

Protocol to Convention for the protection of human rights and fundamental

freedoms(1952).article 2 , Available at:http//www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/D5CC24A7

DC13-4318-Bb457-5C9014916D7A/0/EnglishAnglais.pdf.

Vincent , C & Tom ,L(2000). Home school Relationship : The swarning of disciplinary mechanism, ? In Ball, S.J .Sociology of education: Major themes .London : Routledge Palmer.

William , K ,(1991). Antecedent of political participation :An empirical test of Merelmans political recruitment theory , Dissertation Abstract International, Vol , 5209, p, 3415.

Sleeter, C, (2008).Equity , Democracy and Neoliberal .Assaults on teacher education.Teaching and teacher education, 24: 1947-1957.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ﭘﮋوﻫﺶ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ اﺳﻼﻣﯽ، ﺳﺎل ﻧﻮزدﻫﻢ، دوره ﺟﺪﯾﺪ،

ﺷﻤﺎره 95- 117 :12

ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده در ﻧﻈﺎم ﺗﺮﺑﯿﺖ رﺳﻤﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ از دﯾﺪﮔﺎه ﻋﻠﻢ و دﯾﻦ

دﮐﺘﺮ ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﺻﻤﺪي*

دﮐﺘﺮ ﻣﻨﯿﺮه رﺿﺎﯾﯽ**

درﯾﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ:90/9/7

ﭘﺬﯾﺮش ﻧﻬﺎﯾﯽ: 90/10/17

صمدي_کامل.docx

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

نظرتان را بدون نیاز به تایید مدیر بنویسید...

همچنین ببینید

بستن
بستن