سیاسیمقالات

بررسی دکترین شوک و بهت

بسمه تعالی

در دهه ۱۹۹۰ جمعی از محققین نظامی آمریکا در دانشگاه دفاع ملی آمریکا تئوری دکترین شوک و بهت را ارائه کردند. این دکترین در دو مقطع نظامی (جنگ عراق ) و سیاسی ( ماجرای ترور رفیق حریری برای تغییر حاکمان لبنان و تخلیه نیروهای سوری از جنوب لبنان ) عملیاتی شد و دشمن به نقاط ضعف و قدرت این استراتژی پی برد.

به موجب این استراتژی آمریکا قدرت این را خواهد داشت که در کمترین زمان و حداقل تلفات و خسارات ممکن به پیروزی کامل و سریعی بویژه در ساقط کردن حکومت های کشورهای حریف دست یابد. مطابق این دکترین با استفاده از سلاحهای فوق پیشرفته و هدایت شونده با زدن ضربه های شوک آور به دشمن، در شرایط بهت پس از شوک سنگین، با تسلط بر محیط ارتباطی و جو روانی دشمن، بر برداشت و درک او تا حدی اثر گذارد که مقاومت را بیهوده بدانند و تسلیم مطلق اراده آمریکا بشوند.

با پذیرش دو مولفه قدرت انهدام و قدرت مانور بعنوان مولفه های اصلی قدرت نظامی و چهار مولفه مشاهده، جهت گیری، تصمیم و اقدام بعنوان چهار مرحله اصلی رفتار جنگی انسان؛ بر این اساس می توان مدعی شد در نبرد استراتژیک طرفی موفق است که آنچنان از عهده این مهم با مهارت برآید که باعث اختلاف در این فرآیند در نزد دشمن بشود. بدیهی است در اجرای دکترین شوک و بهت مجریان آن با استفاده از مهارتهای خود در مولفه های یادشده، عملیات ایجاد شوک را در شرایطی باید انجام دهند که هم شوک فیزیکی و شوک روانی همزمان به دشمن وارد شود. زمینه سازی برای این شوک می تواند از طریق هدف گرفتن استراتژی دشمن با خنثی کردن هدفمندانه تفکر استراتژیکش وی را از درون دچار فرسایش کند. این زمینه سازی استراتژیکی می تواند از طریق جنگ، تضعیف نظام پولی و بانکی، تحریم ها، حمایت از نیروهای داخلی دشمن که در جهت منافع حمله کننده گام برمی دارند و انزوا در میان کشورهای هم جوار نام برد. پس از زمینه سازی است که شوک بزرگ وارد می شود و کشور سوژه را برای اجرای دکترین سلطه سریع آماده نمود.

هدف از استراتژی سلطه سریع تاثیرگذاری بر اراده، درک و برداشت دشمن به منظور تطبیق با اهداف و یا اجرای مقاصد استراتژیک مجری این دکترین می باشد. بدیهیست که انهدام، شکست و خنثی سازی قابلیت نظامی و دفاعی حریف از عناصر ضروری و اساسی این دکترین به شمار می آید. سلطه سریع فراتر از نیروی قاطع (نیروی قاطع: پس از جنگ اول آمریکا با عراق با تکامل دکترین های ۱- حمله به نیروهای پشتیبان (هوایی) ۲- نبرد هوا – زمینی (هوایی) ۳- جنگ مانوری (زمینی) ۴- سرعت عملیاتی (زمینی) ۵- انعطاف پذیری عملیاتی (زمینی) دکترین  « نیروی قاطع یا خرد کننده » که شامل هر پنج دکترین یاد شده بود توسط ارتش آمریکا رسما پذیرفته شد.) قابلیتی را ایجاد می کند که بطور موثر می تواند با ناتوان سازی حریف اهداف سیاسی و نظامی را محقق سازد.

اگر سلطه را به توانایی تاثیرگذاری و تسلط بر اراده حریف تعریف و به دو بخش فیزیکی و روانی تقسیم کنیم این دو را می توان اینگونه تعریف نمود:

سلطه فیزیکی شامل توانایی انهدام، خلع سلاح، مختل سازی، خنثی سازی و ناتوان سازی می باشد و سلطه روانی به معنای توانایی تخریب، درهم شکستن و خنثی سازی اراده مقاومت حریف است. برای دستیابی به مکانیز اصلی سلطه روانی (تحمیل شرایط بسنده ای از شوک و بهت برای متقاعد سازی و یا اجبار دشمن به جهت پذیرش اهداف استراتژیک و نظامی) باید از فریب، اطلاعات دهی غلط و جلوگیری از دستیابی به اطلاعات در سطح گسترده استفاده نمود. در سلطه سریع تلاش می شود تا با تحمیل سطح ویرانگری از شوک و بهت با سرعت کافی (حتی در یک لحظه) به حریف قدرت اراده وی را خنثی نماید.

پس از انجام عملیاتی موفق دکترین شوک و بهت و سلطه سریع نوبت به دکترین نیروی قاطع خواهد رسید که به معنای به میدان آوردن نیرویی است که بتواند برتری را تامین کند. استفاده از این نیرو در سطحی است که امکان هرگونه اشتباه را از بین می برد. این نیروها می توانند از نیروهای بومی آموزش دیده و آماده به خدمت نیز باشند. همچنین نیروهایی بومی در سطوح مدیریتی که با مجریان دکترین نیروی قاطع همراه و هم رای هستند نیز می توانند نیروهای موثری نسبت به سایر نیروها باشند چراکه بر شرایط زیست محیطی و همچنین آداب و رسوم مردم آن سرزمین آشنایی کامل دارند و به نقاط ضعف و قوت مردم احاطه دارند. این نیروهای بومی بهترین ابزار برای فلج سازی استراتژیک می باشند. فلج سازی استراتژیک وضعیتی است که در آن دولت در سطح سیاسی، انتظامی و نظامی امکان هرگونه اقدامی برای جبران خسارتها، تغییر طرح ها، فراهم آوردن ضد حمله و مانند اینها را از دست می دهد. این فلج سازی زمانی رخ می دهد که در یک چهارچوب زمانی فشرده حوادث مختلفی رخ دهند و اذهان را دچار اضافه بار سازند.

دکترین شوک و بهت و دکترین های در امتداد آن در اشغال عراق توسط آمریکا اجرا شد که بر اساس اشتباه محاسباتی پنتاگون این دکترین ها که با هدف استراتژی قطع سر اجرا می شد به شکست انجامید. با اندکی تغییر دشمن در تلاش است که این دکترین را در کشور ما پیاده کند. از آنجایی که سلطه روانی بر نیروهای انقلابی عملا غیر ممکن بود، لذا با حمایت همه جانبه از لیبرال ها برای تصدی پست های اجرایی کشور راه را برای سلطه روانی و فلج استراتژیک باز نمود. در خصوص محصولات عملکرد لیبرال ها در جهت برقراری سلطه روانی دشمن و فلج استراتژیک کشور می توان به موارد زیر اشاره نمود:

۱- اظهار عجز و ناتوانی و پذیرفتن قدرت آمریکا توسط رئیس دولت با عبارت « آمریکایی ها کدخدا هستند »

۲- تعطیلی بی رویه کارخانه های تولیدی داخل کشور و عدم حمایت دولت از آنان و واردات اقلام و اجناسی که در داخل کشور تولید می شود. و همچنین واردات اتومبیل های لوکس و عدم حمایت از کارخانه های اتومبیل سازی کشور در بهبود کیفیت اتومبیل های ایرانی به جهت نابودی تولیدات داخلی و کاهش نقدینگی

۳- تعهد یک طرفه و اجرای آن تعهد توسط دولت در تعطیلی نیروگاه های هسته ای کشور و بدعهدی طرف مذاکره و اعلام برجام ۲ و ۳ اندکی پس از برجام هسته ای توسط رئیس دولت با علم به بدعهدی طرف مذاکره کننده

۴- شنیده شدن زمزمه های مذاکره بر سر توانمندی نظامی و موشکی کشور (برجام ۲)

۵- دادن مجوز بدون پشتوانه به موسسات مالی متعدد به جهت جمع آوری نقدینگی از سطح جامعه و سپس اعلام ورشکستگی این موسسات و عدم پاسخگویی دولت به مالباختگان به منظور ایجاد نارضایتی و گسترش اعتراضات خیابانی با هدف عادی سازی این اعتراضات

برای جلوگیری از پایه های دکترین شوک و بهت نه تنها باید ظرفیت خود را در خصوص حوادث و اتفاقات بالا برد، بلکه باید با شناسایی عوامل ایجاد حوادثی که در چهارچوب این دکترین قرار می گیرند و پیشگیری از این حوادث، ابزار و شرایط اجرای این دکترین و استراتژی های متعاقب آن را از دشمن سلب نمود. استراتژی ما در قبال دشمن و متحدانش اگر با خدعه همراه باشد می تواند شعله پیروزی را در دل ملت مسلمان ایران روشن نماید.

دشمن بر این باور است که پیروزی زمانی بدست می آید که اراده مقاومت دشمن شکسته شود و او به انجام رفتاری مطابق نظر حریف خود وادار گردد. و ما معتقدیم که پیروزی زمانی به دست می آید که اراده مقاومت ما با ایمان و اعتقاد به قدرت لایزال الهی و با فرهنگ شهادت طلبی تقویت شده و پروردگار یار و مددکار ما خواهد بود. اما اگر این ایمان و اعتقاد به قدرت الهی و فرهنگ شهادت طلبی با اندکی تفکر و نوآوری همراه شود و مکر عمروعاص با رشادت علی (ع) در یک جبهه قرار گیرد نه تنها پیروزی ما قطعی خواهد بود، بلکه با چرخشی ۱۸۰ درجه دشمن را درون دکترین شوک و بهت فرو برده ایم.


منابع: مجله سیاسی دفاعی و بصیرت

و من الله التوفیق

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن